''Kanaatimce tarih, Balkanlar'a karşı adil davranmamış, Balkanlar tarih boyunca karmaşa, etnik huzursuzluk ve savaşlardan, hak ettiğinden fazla pay almıştır''

9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel, Balkanlar'ın halen bazı istikrarsızlık unsurlarını barındırmaya devam ettiğini belirterek, ''Kanaatimce tarih, Balkanlar'a karşı adil davranmamış, Balkanlar, tarih boyunca karmaşa, etnik huzursuzluk ve savaşlardan, hak ettiğinden fazla pay almıştır'' dedi.

Demirel, Dışişleri Bakanlığı ve RACVIAC-Güvenlik İşbirliği Merkezi tarafından Ankara’da düzenlenen ''Bölgesel Mülkiyet Yoluyla Bölgesel Güvenlik: Yeni İşbirliği Dönemi'' başlıklı konferansta yaptığı konuşmada, Balkanlar'ın önemine değindi.

Berlin Duvarı'nın yıkılışının 20. yıl dönümünün henüz kutlandığını, fakat ''soğuk savaş''ın etkilerinin hala hissedildiğini belirten Demirel, ''Küreselleşmenin olumsuz etkileriyle beraber, belirsizlik ve öngörülemezlik, günümüz güvenlik ortamına damgasını vurmuştur'' şeklinde konuştu.

9. Cumhurbaşkanı Demirel, konuşmasında şunları söyledi:

''Güneydoğu Avrupa olarak anılan Balkanlar, ne yazık ki halen bazı istikrarsızlık unsurlarını barındırmaya devam etmektedir. Kanaatimce tarih, Balkanlar'a karşı adil davranmamış, Balkanlar tarih boyunca karmaşa, etnik huzursuzluk ve savaşlardan hak ettiğinden fazla pay almıştır. Dini ve etnik farklılıklar, çeşitliliğin faydalarını yaratmak yerine güvensizlik tohumları ekilmesine neden olmuştur.

1990'larda Balkanlar'da muazzam değişiklikler yaşanırken önce Başbakan ardından da Cumhurbaşkanı olarak görev yaptım ve o yıllarda Balkanlar bölgesinin nasıl bir etnik ve mikro milliyetçi şiddet kısır döngüsü içine hapsedildiğine tanık oldum. Bölge, silahlı çatışmalar, yıkım ve katliamla tanımlanır hale geldi. O yıllarda, Balkanlar'da, 'soğuk savaş' boyunca süren donmuş ihtilaflar yeniden canlanmaktaydı. Yoğun çabalarımıza rağmen silahlı çatışmanın Batı Balkanlar'a olan yakınlığı, sonunda bu trajediyi bitirecek olan uluslararası müdahale sürecini hızlandırmadı.''

Karşılıklı güven ve iş birliği üzerine kurulmuş kalıcı barış ve istikrarın bölgede sağlanabildiğini söyleyemeyeceğini kaydeden Demirel, Balkanlar'ın, Türkiye açısından önemine dikkat çekti. 

Bölgede yaşanan üzücü olaylardan çıkarılan ana dersin, savaş veya askeri çatışmaların milli çıkarları takip etmenin bir yolu şeklinde görülmemesi olduğunu vurgulayan Demirel, konuşmasını şöyle sürdürdü:

''Herhangi bir haritaya kısa bir bakış dahi Balkanlar'ın Türkiye açısından taşıdığı önemi ortaya koyacaktır. Aynı şekilde Türkiye de Balkanlar için büyük önem taşımaktadır. Türkiye, Balkanlar'la yalnız müşterek değerleri değil, müşterek bir tarihi mirası, ortak değerleri ve insani bağları da paylaşmaktadır. Türkiye'de milyonlarca Balkan kökenli vatandaşımız mevcuttur. Balkanlar'da da Türk ve Müslüman topluluklar yaşamaktadır. Bu toplulukların varlığı, ilişkilerimize bir itici güç sağlamaktadır. Ortak sınırlarımız olmasa dahi tüm Balkan ülkelerini komşumuz olarak kabul etmekteyiz. 

Tüm bu etkenler, Türkiye'nin bölgeye yönelik politikasına derin bir jeo-stratejik boyut kazandırmakta, bizi Balkanlar'da meydana gelen gelişmeleri yakından izlemeye sevk etmektedir. Tarih boyunca bölgenin istikrarına katkıda bulunduk. Bu nedenle, Türkiye bölgede kalıcı bir barış ve istikrarın tesisi için uluslararası toplumla, özellikle de AB ve ABD ile 10 yılı aşkın bir süredir iş birliği içindedir.''

-''BİZİM İÇİN ENDİŞE KAYNAĞI''-

Bölge ülkelerinin karşılaştıkları karmaşık güvenlik tehditleriyle baş edebilmeleri için bölgesel diyalog ve iş birliği mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiğini belirten Demirel, ''Gerçeği görmezden gelemeyiz. Bazı bölge ülkelerinin içinde bulundukları karmaşık siyasi durum, halen bizim için endişe kaynağıdır. Özellikle Kosova ve Bosna-Hersek'te istikrara dair ortaya çıkabilecek sınamaların tüm Balkanlar'ı olumsuz yönde etkileme potansiyeli mevcuttur'' dedi.

9. Cumhurbaşkanı Demirel, ayrıca şunları ifade etti:

''Bosna-Hersek'te yaşanan gelişmelerin hayati bir safhaya ulaştığını vurgulamak isterim. Önümüzde önemli sınamalar ve kilometre taşları bulunmaktadır. Eğer dikkatli bir şekilde ele almazsak tüm Balkanlar'da ciddi sonuçlarla karşı karşıya kalabiliriz. Tarih tekerrür etmemelidir. Uluslararası toplumun, Bosna-Hersek'in Avrupa ve Atlantik kurumlarıyla bütünleşmesi yönünde hızlı bir şekilde çaba harcaması hayati önem arz etmektedir.

Bu bağlamda, Bosna-Hersek'in AB tarafından 'Schengen Beyaz Listesi'ne alınmasının ertelenmesi ve geçen hafta gerçekleştirilen NATO Konseyinde bu ülkeye MAP (üyelik eylem planı) statüsü verilmemesi, Bosna-Hersek halkına yönelik cesaret kırıcı mesajlar olmuştur. AB'nin, Bosna-Hersek vatandaşlarına 2010 yılının ilk yarısında vize muafiyeti tanımasını umuyoruz. Ayrıca, Bosna-Hersek'in NATO MAP programına vakit kaybetmeksizin dahil edilmesinin bir öncelik olduğuna inanıyoruz.

Uluslararası toplum, Bosna-Hersek'te güvenlik durumunun tehlike arz etmediği görüşündedir. Fakat siyasi durum hala kırılgan durumdadır.''

Demirel, Balkanlar'ın, 21. yüzyılda farklı etnisitelerin ve kültürlerin birlikte barış içinde yaşayabildiği bir bölge olarak, dünyanın geri kalanına örnek teşkil etmemesi için, hiçbir neden göremediğini de sözlerine ekledi.